Deze tekst komt uit het Handboek Gevelisolatie of is daarop gebaseerd.

11 Kwaliteitszorg

In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op wat het KOMO-Attest gevelisolatie en het KOMO-Procescertificaat gevelisolatie inhoudt en hoe de kwaliteitsborging in Nederland en Europa, waar deze kwaliteitsverklaringen een onderdeel van uitmaken, werkt.

Kwaliteitsverklaringen worden steeds vaker gevraagd en aangeboden. Belangrijke vraag daarbij is: Wie geeft kwaliteitsverklaringen af en op welke norm zijn deze gebaseerd? Zonder een strikte regulering is de waarde van een kwaliteitsverklaring moeilijk vast te stellen. Onafhankelijke normen en beoordelingsrichtlijnen (BRL) waarop kwaliteitsverklaringen worden gebaseerd en toetsing daaraan door onafhankelijke instanties zijn van het allergrootste belang. De Europese overheden en een groot aantal Europese instellingen hebben hun verantwoordelijkheid hierin serieus genomen.

In een Europese gemeenschappelijke markt is het niet zinvol om per land kwaliteitseisen op te stellen. Al jaren geleden is dit ingezien door een groot aantal Europese instituten die kwaliteitsverklaringen afgeven. Zij hebben zich verenigd in de Union Europeenne pour l'Agrement technique dans la construction (UEAtc). Voor gevelisolatie zijn richtlijnen opgesteld waaraan gevelisolatiesystemen getoetst dienen te worden. Momenteel is er een Europese UEAtc-richtlijn voor systemen op basis van polystyreenplaten afgewerkt met dispersiegebonden pleisters. Voor andere systemen zijn momenteel nog geen eisen vastgesteld. De Europese richtlijn, is overigens niet compleet. In deze richtlijn wordt bijv. wel gesproken over het feit dat een systeem moet voldoen aan bepaalde brandeisen, echter nog niet is opgenomen welke eisen dit precies moeten zijn. Dit zal later pas ingevuld worden omdat standaard brandbeproevingen in de Europese landen sterk van elkaar verschillen. Het is daarom niet vreemd dat er in diverse landen, (en Nederland is daarbij koploper), op basis van de UEAtc-richtlijn verder gebouwd is aan een nationale richtlijn, in ons land een BRL. In deze BRL zijn wŤl duidelijke eisen gesteld aan bijv. brandwerendheid. Het is, aan de hand van de nationale BRL, mogelijk praktisch alle systemen, opgebouwd met welke isolatieplaat dan ook, te toetsen.

Inmiddels is door de Europese overheid de 'European Organisation for Technical Approvals' (EOTA) opgericht op basis van de Richtlijn Bouwprodukten. Zij heeft als doel te komen tot eensluidende kwaliteitsrichtlijnen en test- en keuringsmethodes voor de Europese bouw. Voor een groot aantal produkten en systemen (waaronder gevelisolatie) is de EOTA bezig om raamwerken te maken voor Europese richtlijnen of normen. De 'EOTA'-richtlijn voor gevelisolatie zal t.z.t. de UEAtc-richtlijn vervangen. Vanzelfsprekend een tijdrovend en gecompliceerd karwei vandaar dat e.e.a. nog wel enige tijd op zich zal laten wachten.

11.1 De bij de kwaliteitsverklaringen in Nederland betrokken instellingen

In Nederland is de kwaliteitszorg geŽnt op het Europees model. De Nederlandse overheid en de betrokken marktpartijen hebben hierbij de kwaliteitszorg maatschappelijk draagkracht gegeven.

11.1.1 Raad voor de Certificatie RvC
Huidige naam: Raad voor de Accreditatie.

Enige jaren geleden heeft de overheid het initiatief genomen tot het instellen van een orgaan dat toezicht dient te houden op de instituten die kwaliteitsverklaringen afgeven (certificerende instellingen). Dit instituut is de Raad voor de Certificatie (RvC). De RvC dient er o.a. op toezien dat door haar erkende certificerende instellingen voldoende deskundig en onafhankelijk zijn. De RvC ziet in principe toe op alle kwaliteitsverklaringen in het gehele bedrijfsleven, dus niet alleen in de bouw. Voor de bouw heeft de RvC een aantal van haar taken gedelegeerd aan de Stichting Bouwkwaliteit (SBK).

11.1.2 Stichting Bouwkwaliteit SBK

SBK is een stichting waarin alle partijen uit de bouw zijn betrokken. SBK wordt ondersteund door de Harmonisatie Commissie Bouw (HCB), die onder meer de nationale beoordelingsrichtlijnen vaststelt. Daarnaast wordt SBK ondersteund door de Kwaliteitsraad. In beide colleges zijn diverse maatschappelijke groeperingen uit de bouw vertegenwoordigd. SBK coŲrdineert o.a. de Nederlandse certificerings- en attesteringsinstellingen in de bouw en ziet erop toe dat er geen tegenstrijdigheden tussen de afzonderlijke kwaliteitsverklaringen ontstaan.

11.1.3 Certificerende Instellingen

In de bouwbranche zijn negen certificerende instellingen erkend door de RvC. Certificerende instellingen controleren of bedrijven en produkten voldoen aan kwaliteitseisen en geven aan de hand daarvan kwaliteitsverklaringen af. Certificerende instellingen worden op hun beurt gecontroleerd door de RvC.

11.1.4 B.V. Kwaliteitsverklaringen Bouw IKOB-BKB BV

De certificerende instelling B.V. Kwaliteitsverklaringen Bouw (IKOB-BKB BV) is gespecialiseerd op het segment gevelisolatie voor zowel produkt als uitvoering en geeft daarvoor erkende kwaliteitsverklaringen af.

11.1.5 KOMO

De stichting KOMO verstrekte in het verleden kwaliteitsverklaringen. Nadat KOMO was opgeheven heeft SBK het beheer van het KOMO-Keurmerk overgenomen. Dit inmiddels uniforme en beschermde bouwkeurmerk moet op erkende kwaliteitsverklaringen worden afgebeeld.

11.2 BRL: de grondslag voor de kwaliteitsverklaringen

Alle KOMO-Kwaliteitsverklaringen zijn gebaseerd op een daartoe opgezette Beoordelingsrichtlijn (BRL). Een BRL moet, voordat hij definitief aanvaard wordt, aan belanghebbenden ter kritiek zijn aangeboden. Tevens dient zij getoetst te worden door een onafhankelijke College van Deskundigen uit de betreffende bedrijfstak. Hierdoor krijgt een BRL een breed draagvlak.

De BRL voor gevelisolatie heet Beoordelingsrichtlijn 'Buitengevelisolatiesystemen met gepleisterde afwerking' BRL 1328 d.d. 1 februari 1995 Uitgave IKOB-BKB BV. (BRL 1328). Deze BRL is gebaseerd op de Europese UEAtc-richtlijn. De eerste versie van deze BRL is in 1986 uitgegeven onder auspiciŽn van de (inmiddels opgeheven) vereniging VESPIN. De huidige BRL is in september 1991 samengesteld. Dit jaar (1995) is deze BRL vernieuwd omdat de BRL aansluiting diende te houden met het bouwbesluit. In technisch opzicht is niets veranderd. In de BRL eisen aan systeem en de systeemcomponenten. Daarnaast is de wijze van aanbrengen een belangrijk onderdeel van de BRL. De BRL is, zoals al eerder vermeld, samengesteld in samenspraak met alle bij gevelisolatie betrokken partijen. In dit handboek wordt veel aandacht geschonken aan deze BRL.

11.3 Soorten kwaliteitsverklaringen

In de bouw bestaan verschillende soorten kwaliteitsverklaringen, namelijk het:

Op gevelisolatie zijn het KOMO-Attest en het KOMO-Procescertificaat van toepassing. (Enkele stukadoorsbedrijven beschikken over het ISO-certificaat.)

11.3.1 Het KOMO-Attest gevelisolatie

Het KOMO-Attest is een eenmalige beoordeling of een produkt of systeem (een aantal bij elkaar behorende produkten) in zijn toepassing voldoet aan bepaalde eisen. Door het afgeven van een KOMO-Attest wordt aangegeven dat het produkt of systeem voldoet aan de kwaliteitseisen. (Soms ook wel goedgekeurd systeem genoemd.) Bij gevelisolatie is het mogelijk een systeem in een binnen- of buitenlands laboratorium te laten testen. IKOB-BKB BV kan de buitenlandse of Nederlandse testrapporten toetsen aan de BRL. Als deze toetsing aantoont dat de resultaten van de testen, die het systeem heeft doorlopen, minimaal voldoen aan de eisen die geformuleerd zijn in de BRL dan kan een KOMO-Attest afgegeven worden. Omdat de BRL is gebaseerd op de Europese UEAtc-richtlijn, komt het vaak voor dat een systeem met erkende buitenlandse testrapporten, al snel voldoet aan de BRL. Het certificerend instituut (IKOB-BKB BV) zal de systeemhouder vragen evt. ontbrekende testen alsnog te laten uitvoeren.

11.3.2 Het KOMO-Procescertificaat gevelisolatie

Het KOMO-Procescertificaat gevelisolatie is in 1990 op initiatief van LSGI ontstaan en is een kwaliteitsverklaring waaruit blijkt dat een geattesteerd systeem op juiste wijze wordt aangebracht in het werk. Omdat het KOMO-Procescertificaat zowel eisen stelt aan het produkt als aan het aanbrengen ervan is het de belangrijkste kwaliteitsverklaring bij gevelisolatie. Voordat er met een werk begonnen wordt moet zowel het stukadoorsbedrijf, als de systeemhouder instemmen met de detaillering van het betreffende bouwproject. Het stukadoorsbedrijf wordt op de bouwplaats regelmatig steekproefsgewijs gecontroleerd door de certificerende instelling IKOB-BKB BV om te zien of de kwaliteit nog steeds voldoet aan de BRL. Zie hiervoor het hoofdstuk 'Controle'.

Een opdrachtgever die kiest voor een bedrijf dat beschikt over dit KOMO-Procescertificaat verzekert zich ervan dat op zijn werk:

11.4 De Europese integratie

Gevelisolatiesystemen die in het buitenland al getest en goed bevonden zijn, krijgen door de Nederlandse kwaliteitszorg eenvoudig toegang tot de Nederlandse markt.

Regelmatig wordt beweerd dat het Verdrag van Maastricht of Schengen alle Nederlandse KOMO-Attesten en -(Proces)certificaten overbodig zal maken. Dit is onjuist. Deze zijn juist geÔntegreerd in de Europese regelgeving. Zij zullen door de verdere integratie ook voor toepassing in andere Europese landen (export) meerdere mogelijkheden krijgen.

11.5 Kwaliteitszorg bij gevelisolatie en het Bouwbesluit

Gemeentelijke overheden mogen sinds de instelling van het bouwbesluit geen nadere eisen stellen aan producten en bedrijven die beschikken over een erkende kwaliteitsverklaring. De KOMO-Attesten en KOMO-Procescertificaten gevelisolatie zijn opgenomen op de lijst van erkende kwaliteitsverklaringen en vormen voldoende bewijs dat aan de eisen van het bouwbesluit wordt voldaan.


Handboek | Hoofdstukken | Gevelisolatie-index | Startpagina